top of page

To ACT on Our Behalf


March 11, 2022

Pia Allones


The situation of teachers is not easy in the Philippines as they face several issues such as poor working conditions, budget restraints, unjust compensation, and red-tagging among others. The pandemic even brought additional stress to teachers as they navigate the new normal in the education landscape while looking after their well-being. 


What exactly does ACT offer to alleviate these concerns? ACT Teachers Party-list pledges to represent, assist and defend teachers and other education workers. They mainly serve to be the voice of our country’s education system by passing legislation that aims to improve wages and compensation, promote safer education, free healthcare, and a safe work environment. 


“Ang ACT Teachers Party-list lamang ang tunay na tinig ng teacher,” said Teacher John*, one of the ardent supporters of the party-list. ACT Teachers prides itself for actively advocating the welfare of teachers and education workers amidst the challenge of being a minority bloc and getting red-tagged by the administration within and outside Congress halls, all in the service of their constituents to make them feel represented and heard. 

ACT Teachers 4.jpg

ACT Teachers party-list was organized by the members of the Alliance of Concerned Teachers, Philippines and has been an established party-list since 2009. According to Representative France Castro, they serve “ legislate laws that would benefit the economic, democratic, and uplift the socioeconomic conditions of the education sector, especially the teachers.” Their individual members are parents, students and teachers from both public and private schools.


But what exactly differentiates ACT from other education party-lists? Rep. Castro expressed,

“Our nominees, including our members, really belong to what we represent, the teachers.”


She herself was a former public school teacher for about 25 years, taught high school Mathematics, and was also part of the ACT NCR Union for teachers which reflects the nature of her deep understanding of teachers’ sentiments. The other ACT Teachers representatives are teachers as well.

Inclusive and Participatory Representation: The ACT Way of Service

Before a bill is filed, the ACT Teachers consults with teachers and stakeholders from the different regions by mobilizing school-to-school, attending meetings, and holding webinars. As expressed by Rep. Castro, “Because we know that kapag galing sa kanila yung aming proposed bill, tingin namin they own them. Inaangkin nila yung bill na iyon. So pag inangkin nila yun bill na iyon, they got to act.”

Rep. Castro expressed that the biggest challenge of the pandemic is that they can no longer freely serve on-ground with the multiple lockdowns. Despite this, consultation is their priority. With the members being of the same background and knowing the needs of their constituents, supporters expressed that they feel represented by ACT Teachers. For instance, Teacher Linda* expressed that “...walang tumindig sa totoong benepisyo, karapatan at sweldo maliban sa ACT Teachers party-list kaya ito ang aking sinusuportahan, ito ang aking party-list.”

Claiming to be a consultative organization, what has ACT done for the teachers of our nation, and what exactly do they plan to do for the pandemic response?

ACT teachers.jpg

Legislative Achievements and Plans


Since taking a seat in the 15th Congress, ACT Teachers has pushed for the enactment of several laws for the welfare of teachers and education workers. These include the 105-Day Expanded Maternity Leave Law which was enacted in 2019, increasing the maternity leave period for female workers, including teachers, from 62 days to 105 days with pay. According to World Bank data, female teachers make up 87% of Primary Education teachers in the Philippines in 2019. Since then, this has benefited female workers such as Teacher Linda* who said that this law has helped them achieve work-life balance. “Kasi alam naman natin, guro, nanay, tapos may bahay ka pa, sobrang marami yung obligasyon mo para sa bahay, sa bata, at saka sa bayan,” she expressed. 

Previously, teachers were required by law to serve as poll workers, in charge of voting procedure and counting of votes. They were then subject to threat, intimidation, and danger especially during the elections. ACT has also helped in the passage of the Election Service Reform Act in 2016. This law made poll service duty for public school teachers during elections optional. Teacher Anne*, a public school teacher from Cagayan de Oro said, “May choice na.”

ACT Teachers believes that lack of competitive compensation is the biggest issue faced by teachers today as Rep. Castro expressed. Teacher Mary* from Malabon lamented, “Hindi kami well-compensated, lagi kaming abonado.” Another teacher, Teacher Danny* from Quezon City said, “Yung mga benepisyo na dapat maipaglaban lalo na yung kahirapan namin sa GSIS, ‘yan ang gusto ko rin na talagang magawa at maipaglaban ng ACT [Teachers] party-list.” (We are not well-compensated, we are always indebted) (The benefits that must be fought for, especially our hardships in GSIS, that's also what I really want to be done and fought for by the ACT [Teachers] party-list)


ACT Teachers has long advocated to improve working conditions for teachers, starting with proposals to increase their salary. The salary cap under the Salary Standardization Law (SSL) V and the increasing cost of living further exacerbate the insufficiency of our educators’ wages. Thus, ACT proposed House Bill 5990 to increase their salary from PhP 25,000 to PhP 30,000. Rep. Castro believes that the push for even just a 5,000 pesos  salary increase would boost teachers’ courage and confidence. “Yung lang makaka-motivate, mag-inspire sa mga teachers na magsikap parin…they have to have a right salary,” she added. 

In addition to increasing salaries and expanding benefits for teachers, ACT Teachers party-list advocates to improve the working conditions of teachers and personnel in schools. They proposed bills to increase the teaching supplies allowance of teachers from PhP 3,500 to PhP 5,000. They also proposed a bill to establish and maintain the ideal class size of a maximum of 35 students per class. With classes shifting to online platforms during the pandemic, they also proposed a bill to provide teachers with an internet allowance of at least PhP 1,000 per month.  


In the new normal, teachers face difficulties with adapting to new learning setups and managing their classes. Addressing the challenge of delivering lessons during the pandemic would benefit the working conditions of teachers. ACT Teachers believes that this increase in salary and better compensation can address the root of teachers’ issues and aid in bridging the pandemic learning gap. 

Their plans to increase the salaries and benefits of education workers are admirable, yet these proposals have yet to become effective as they are continually blocked in Congress.

Proposals are Continuously Blocked


Being a progressive party-list, ACT Teachers has experienced being red-tagged by the administration and associated with the insurgent armed forces. They assert that this profiling was done without proper basis or evidence as Rep. Castro said, “Alam na namin na iyun, gawa-gawa lang iyun ng mga militar at saka ng mga pulis at saka ni Duterte…Yung mga sinasabi doon, hindi naman totoo.” (We already knew that, it was just fabricated by the military and also the police and then Duterte… Whatever is being said there, it is not true) They felt that the red-tagging was in response to the vigilant initiatives of ACT Teachers to protect the rights of their constituents. They claim that even with such threats made to intimidate or frighten them, ACT Teachers continues to protect the democratic rights of teachers, putting themselves at risk when confronted with other political actors. The consequence of profiling and red-tagging made it even more difficult to work with other political parties which are mostly traditional and often have other priorities.  


Whether these proposals will ever be passed is subject to numerous factors as ACT has been trying for YEARS to pass these bills. Despite this challenge, ACT Teachers remains hopeful and continues to file these often-rejected bills as they believe,“Ang pinag-gagalingan ng bill namin, doon sa sektor namin,” said Rep. Castro. It is in this trust they anchor their legislative agenda.


Notably, despite these communist insurgent claims, ACT Teachers has gained 395,327 votes or 1.42% of the total number of votes in the last elections. Their constituents continue to believe in them and continuously offer their support.

For Teachers and Students


With the 2022 election drawing near, and if the ACT Teachers wins a seat in the House, they look forward to continuing serving teachers by refiling their proposed bills which have not yet been enacted. These would include bills on upgrading salaries of teachers, strengthening social protection, and expanding other benefits of teachers. Teacher Anne* affirms that the ACT Teachers truly base their actions on the teachers’ situation and that she expects them to continue proposing bills to remedy their concerns. “Syempre yung mga kagalingan ng guro, benepisyo, sahod, at saka yung mga working conditions, tenure, lahat-lahat,” (Of course the teacher's skills, benefits, salary, and also the working conditions, tenure, everything) she said. 

“Magsalita ang mga estudyante…hindi pwedeng tayo ay tahimik lang kasi habang tahimik tayo, lumalakas yung oppression,” (Students should speak out…we can't just remain silent because while we are silent, the oppression grows stronger) Rep. Castro expressed. She emphasized the need to use our voices and our vote to choose our next leaders wisely, choosing people who would best represent the people and understand our sentiments. As Teacher Danny* said, “Kung walang ACT [Teachers] party-list, walang sisigaw, walang lalaban, walang makapagtatanggol sa karapatan ng mga guro.” (If there is no ACT [Teachers] party-list, no one will shout, no one will fight, no one can defend the rights of teachers)


The ACT Teachers party-list has overcome its challenges to serve and be the voice of teachers and education workers in Congress. They continue to advocate for their economic welfare and democratic rights through their proposed bills and active participation in their unions’ activities. How they will adapt to the constantly changing environments of the Filipino teacher will always be a relevant question. How ACT plans to reconsolidate with other party-lists and finally have their proposed bills approved will be the challenge if they ever do win. 


*Pseudonyms were used in place of the names of the interviewed supporters to protect the identities of the people involved.

ACT Teachers 2.jpg

To ACT on Our Behalf

March 11, 2022

Pia Allones

Translated by 


Hindi kaaya-aya ang kondisyon na hinaharap ng mga guro sa Pilipinas. Ilan lamang sa mga ito ay ang realidad ukol sa budget restraints, kakulangan sa sweldo, at red-tagging. Dagdag pa dito, buhat ng pangdemya ang stress na nararanasan nila sa bagong normal na setup sa pag-aaral habang isinasaalang-alang ang kanilang kapakanan. 


Ano ang mga inihahandog ng ACT upang maiangat ang sitwasyon ng kaguruan sa Pilipinas? Ipinangako ng ACT Teachers Party-list na kumatawan, gabayin, at ipagtanggol ang mga guro at iba pang manggagawa sa edukasyon. Naglilingkod at naninilbihan sila bilang boses ng sistema ng edukasyon ng Pilipinas sa pamamagitan ng pagpapasa ng mga batas  para sa sapat at mas nararapat na sahod, ligtas na edukasyong sistema, libreng healthcare, at ligtas na kapaligiran sa trabaho. 

“Ang ACT Teachers Party-list lamang ang tunay na tinig ng teacher (guro),” sabi ni Ginoong John*, isa sa mga masigasig na taga-suporta ng party-list. Ipinagmamalaki ng ACT Teachers ang pagtataguyod para sa kapakanan at ikabubuti ng mga guro at manggagawa sa sektor ng edukasyon bagaman may mga balakid tulad ng pagiging isa sa mga minority bloc at pagiging biktima ng red-tagging na nagaganap sa administrasyon kahit ito man ay nasa loob o labas ng bulwagan ng Kongreso (Congress halls). Itong lahat ay ginagawa nila para kumatawan at mabigyang boses ang mga guro at mga nagtatrabaho sa sektor na ito.

ACT Teachers 4.jpg

Itinaguyod ng Alliance of Concerned Teachers ang ACT party-list noong 2009. Ayon kay Representative France Castro, naninilbihan sila “...upang gumawa ng batas na ikabubuti ng ekonomiya at demokrasya at upang iangat ang socioeconomic na kondisyon ng educational sector, lalo na ang mga guro.” Ang kanilang mga miyembro ay binubuo ng mga magulang, mag-aaral, at guro na nanggagaling sa mga publiko at pribadong paaralan. 

Ano nga ba ang pagkakaiba ng ACT sa iba pang mga party-list na kumakatawan sa sektor ng edukasyon. Ipinaliwanag ni Rep. Castro na, “Ang aming mga nominees, pati ang mga miyembro, ay kasapi at kabilang sa kinakatawan naming sektor, ang mga guro.” Siya mismo ay dating guro sa isang pampublikong paaralan kung saan 25 taon siyang nagturo ng high school Matematika, at dati rin siyang kasapi ng ACT NCR Union para sa mga guro. Ito ay repleksyon ng kanyang malalaim na pakikiramay sa mga kondisyon ng mga guro. Gayundin, ang ibang mga representatibo ng ACT Teachers ay mga guro din.

Inklusibo at Participatory Representation: Ang Serbisyo ng ACT


Bago ipasa ang isang panukalang-batas (bill), kinukunsulta ng ACT Teachers ang mga guro at stakeholders mula sa iba’t ibang rehiyon sa pamamagitan ng school-to-school mobilisasyon, pagdalo sa mga pagpupulong, at pagkakaroon ng mga webinar. Ani ni Rep. Castro, “Dahil alam namin na kapag galing sa kanila iyong aming proposed bill (panukalang-batas), tingin namin sa kanila ito. Inaangkin nila yung bill na iyon. Kaya kapag inangkin nila yun bill na iyon, kailangan nilang kumilos.”


Ayon kay Rep. Castro, ang pinakamalaking hamon sa gitna ng pandemya ay ang limitadong face-to-face na pagtulong sa mga kawani ng edukasyon dahil sa sunod-sunod na lockdown. Gayunpaman, binigyang prioridad nila ang pagkunsulta sa kalagayan ng kanilang mga miyembro. Naiintindihan ng ACT party list ang pangangailangan ng kanilang mga kinatawan dahil iisa ang pinanggagalingan ng kanilang mga miyembro at kinatawan. Ibinahagi ng kanilang mga taga-suporta na nararamdaman nila na sila ay maayos na nirerepresenta ng ACT party list. Ayon kay Binibining Linda*, “...walang tumindig sa totoong benepisyo, karapatan at sweldo maliban sa ACT Teachers party-list kaya ito ang aking sinusuportahan, ito ang aking party-list.” 


Bilang isang consultative organisasyon, ano na ba ang nagawa ng ACT para sa mga guro ng Pilipinas at ano ang plano nila sa upang matugunan ang mga pangangailangang pangedukasyon na kailangan resolbahin gawa ng pandemya. 

ACT teachers.jpg

Nagampanan sa Pambabatas at mga Plano


Simula noong sila’y umupo sa 15th Kongreso, itinulak ng ACT Teachers ang pagpapatupad ng iba’t ibang batas para sa kapakanan ng mga guro at mga nagtatrabaho sa sektor ng edukasyon. Kabilang dito ang 105-Day Expanded Maternity Leave Law na isinabatas noong 2019 kung saan mas ipinapahaba ang maternity leave ng mga babaeng manggagawa, pati na rin ng mga guro. Sa halip ng 62 na araw lamang, ito ay magiging 105 na araw na may sweldo. Batay sa World Bank data, 87% ng mga kaguruan ng Primary Education sa Pilipinas noong 2019 ay binubuo ng mga babaeng guro. Simula noon, mas nakinabang ang mga babaeng manggagawa tulad ni Bb. Linda* na kumukumpirma na tumutulong ang batas na ito upang maabot ang work-life balance. “Kasi alam naman natin, guro, nanay, tapos may bahay ka pa, sobrang marami yung obligasyon mo para sa bahay, sa bata, at saka sa bayan,” ani niya.

Dati, ayon sa batas, kailangan ng mga guro na manilbihan bilang poll workers, na nangangasiwa nakatalaga sa proseso ng pagboto at pagbibilang ng mga boto. Ngunit dahil dito ay naging biktima sila ng pagbabanta, intimidasyon, at panganib, lalo na noong mga nakaraang eleksyon. Nakatulong rin ang ACT sa pagpapatupad ng Election Service Reform Act noong 2016. Naging opsyonal na lamang ang poll service tuwing eleksyon para sa mga pampublikong guro. Sabi ni Bb. Anne*, isang pampublikong guro mula sa Cagayan de Oro, “May choice [mapagpipilian] na.”

Naninindigan ang ACT Teachers na ang kakulangan sa competitive compensation o sapat sa sweldo ay ang pinakamalaking isyu na hinaharap ng mga guro ngayon, batay kay Rep. Castro. Inihayag ni Bb. Mary* mula sa Malabon, “Hindi kami well-compensated (sinusuweldohan nang maayos), lagi kaming abonado.” Ani naman ni Teacher Danny mula sa Quezon City, “Yung mga benepisyo na dapat maipaglaban lalo na yung kahirapan namin sa GSIS, ‘yan ang gusto ko rin na talagang magawa at maipaglaban ng ACT [Teachers] party-list.” 

Matagal nang adbokasiya ng ACT Teachers ang mas mabuting kondisyon ng mga guro sa trabaho, simula sa mga panukala para taasan ang sweldo. Ang kanilang salary cap sa ilalim ng Salary Standardization Law (SSL) V at ang tuluyang pagtaas ng presyo ng mga bilihin ay lubos na nagpapatunay na kulang ang kanilang nakukuhang sahod. Dahil dito, iminungkahi ng ACT ang House Bill 5990 at  gawing PhP 30,000 ang sweldo mula sa Php. 25,000. Naniniwala si Rep. Castro na kahit ang 5,000 pesos na pagtaas ng sweldo ay magpapalakas ng loob at kumpiyansa ng mga guro. “Yung lang makaka-motivate, mag-inspire sa mga teachers (guro) na magsikap parin…kailangan ng sapat na sweldo,” dagdag niya.

Bukod sa pagtaas ng sahod at paglawak ng mga benepisyo para sa mga guro, nais rin ng ACT Teachers party-list na mapabuti ang pantrabahong kondisyon ng mga guro at mga tauhan sa paaralan. Nagmungkahi sila ng batas na taasan ang Php 3,500 teaching supply allowance ng mga guro at gawing Php 5,000. Iminungkahi rin nila ang panukala na ipatupad at panatilihin ang akmang class size na hindi hihigit sa 35 na mag-aaral sa bawat silid-aralan. Ngayon na ang pag-aaral ay ginagawa sa iba't ibang online platforms dahil sa pandemya, iminungkahi rin nila ang bill na magbibigay ng kahit Php 1,000 internet allowance sa mga guro bawat buwan.  


Sa bagong normal, nahihirapan ang ibang mga guro sa bagong online learning setups. Ang pagtugon sa mga balakid at problemang kanilang hinaharap ngayong pandemya ay lubos na makatutulong sa pantrabahong kondisyon ng mga guro. Naninindigan ang ACT Teachers na ang pagtaas sa sweldo at pagkakaroon ng naaangkop na komensasyon ay makatutulong sa pagtugon sa problema na nararanasan ng mga guro at pati na rin ang agwat sa pag-aaral na naging bunga ng pandemya. 


Ang kanilang plano na taasan ang sweldo at benepisyo ng mga education workers ay kahanga-hanga, ngunit hindi naipapatupad ang mga mungkahing ito dahil patuloy itong nahaharangan o hindi pinapatupad ng Kongreso. 

Mungkahing Patuloy ng Nahaharangan 

Bilang isang umaasensong party-list, nagiging biktima ng red-tagging ang ACT Teachers dahil sa administrasyon na iginigiit na sila’y sangkot sa insurgent armed forces. Iginigiit ng party-list na walang maayos na basehan o ebidensya ang pagsagawa ng administrasyon ng profiling na iyon . Sabi ni Rep. Castro, “Alam na namin na iyun, gawa-gawa lang iyun ng mga militar at saka ng mga pulis at saka ni Duterte…Yung mga sinasabi doon, hindi naman totoo.” Sa tingin nila, sila ay na-reredtag pagkat mainam ang inisiyatibo ng ACT Teachers para protektahan ang mga karapatan ng kanilang miyembro. Para sa kanila, kahit sila ay binabantaan, patuloy pa rin ang ACT Teachers sa pagprotekta sa karapatang pandemokrasya. Dahil sa profiling at red-tagging na ito, mas nahirapan na makipag ugnayan ang ACT party list sa mga tradisyonal na political parties na kinakatawan ang iba pang sektor sa lipunan. 


Hindi pa tiyak kung maipapasa ang mga mungkahi ng ACT dahil sa maraming salik. Ilang taon na ring nagsusumikap ang ACT Teachers na maipasa ang mga ito kahit ito ay patuloy na nahaharangan. Kahit maraming balakid, patuloy pa rin nilang iminumungkahi ang mga panukalang hindi pa ipinapatupad dahil, “Ang pinag-gagalingan ng bill namin, doon sa sektor namin,” sabi ni Rep. Castro. Dahil sa kanilang pagtitiwala, patuloy pa rin nilang itinataguyod ang mga batas. 

Bagaman may mga communist insurgent claims, 395,327 na boto o 1.42% ang natanggap ng ACT Teachers noong nakaraang eleksyon. Patuloy na naninindigan ang mga miyembro ng ACT Teachers at patuloy ang suporta nila. 

ACT Teachers 2.jpg

Para sa mga Guro at Mag-aaral


Kung mananalo ang ACT Teachers ng tatlo pang taong makaupo sa Kongreso ito paparating na halalan 2022, patuloy pa rin silang magsisilbi para sa mga guro sa pamamagitan ng pagmumungkahi ng mga panukala na hindi pa ipinatupad. Kabilang dito ang pagtaas ng sweldo, pagtibay at paglakas ng proteksyong panlipunan, at paglawak sa mga benepisyo ng mga guro. Sabi ni Bb. Anne* ang basehan ng ACT Teachers sa kanilang mga isinasagawa ay ang sitwasyon ng mga guro at inaasahan niya na patuloy nilang itutulak ang kanilang mga panukala hangga’t ito ay mapasa. “Syempre yung mga kagalingan ng guro, benepisyo, sahod, at saka yung mga working conditions, tenure, lahat-lahat,” ani niya. 


“Magsalita ang mga estudyante…hindi pwedeng tayo ay tahimik lang kasi habang tahimik tayo, lumalakas yung oppression,” sabi ni Rep. Castro. Nakiramay siya sa kahalagahan ng paggamit ng ating boses at magboto ng may karunungan. Sabi ni G. Danny* “Kung walang ACT [Teachers] party-list, walang sisigaw, walang lalaban, walang makapagtatanggol sa karapatan ng mga guro.”


Napagtagumpayan ng ACT Teachers party-list ang mga hamon sa Kongreso tungkol sa kanilang pagseserbisyo at sa pagiging boses ng mga guro at education workers. Patuloy nilang itinataguyod ang ekonomiya at karapatang pandemokrasya sa pamamagitan ng mga iminungkahing panukalang-batas at ang aktibong pakikilahok sa aktibidad ng mga unions. Wala pa ring sagot sa katanungan paano makakangkop ang mga Pilipinong guro sa pagbabago ng ating lipunan. Kung sila ay mananalo, hamon pa rin ang pagkakaisa sa  ibang mga party-list upang sa wakas ay maipasa na ang kanilang mga mungkahing panukala para sa ikabubuti ng kaguruan, mag aaral, at mga magulang sa Pilipinas.


*Gumamit ng mga psuedonym sa bilang kapalit ng mga pangalan ng mga kinapanayam na tagasuporta upang protektahan ang mga pagkakakilanlan ng mga taong sangkot.

bottom of page